<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="ZW02n0022">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka, Electronic version, No. 22 《瑜伽師地論》披尋記叙</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">藏外佛敎文獻數位版, No. 22 《瑜伽師地論》披尋記叙</title>
			<author>韓淸淨著　程恭讓整理</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>ZangWai</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">ZW</idno>.<idno type="vol">2</idno>.<idno type="no">22</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">藏外佛敎文獻</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">《瑜伽師地論》披尋記叙</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Fang Guangchang</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">方廣錩大德提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【藏外】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2009-03-18T17:01:18">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0022.0460a" n="0460a"/>
<lb ed="ZW" n="0460a01"/>
<lb ed="ZW" n="0460a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">題解</cb:mulu><head>《瑜伽師地論》披尋記叙</head>
<lb ed="ZW" n="0460a03"/><byline cb:type="author">韓淸淨　著</byline><byline cb:type="other">整理者　程恭讓</byline>
<lb ed="ZW" n="0460a04"/>
<lb ed="ZW" n="0460a05"/><p cb:type="head1" xml:id="pZW02p0460a0501">〔題解〕</p>
<lb ed="ZW" n="0460a06"/><p xml:id="pZW02p0460a0601">韓淸淨居士（1884－1949）是中國近現代佛敎思想史上中興唯
<lb ed="ZW" n="0460a07"/>識名家之一。居士1927年在北京創立三時學會，專事研究、弘揚奘
<lb ed="ZW" n="0460a08"/>傳之第三時佛敎，與歐陽竟無居士的南京支那內學院同聲相應，世
<lb ed="ZW" n="0460a09"/>有「南歐北韓」之稱。</p>
<lb ed="ZW" n="0460a10"/><p xml:id="pZW02p0460a1001">淸淨居士一生志業以《瑜伽師地論》爲中心。從1937年9月迄
<lb ed="ZW" n="0460a11"/>於1943年1月，他以近六年之久的時間精力完成解釋《瑜伽師地
<lb ed="ZW" n="0460a12"/>論》的巨著《科句》及《披尋記》。此後，居士一邊繼續修改《科句》、
<lb ed="ZW" n="0460a13"/>《披尋記》，一邊積極準備培養弘揚《瑜伽》的人材。然因時局動盪，
<lb ed="ZW" n="0460a14"/>學侶星零，居士壯志未酬，抱道寂逝。</p>
<lb ed="ZW" n="0460a15"/><p xml:id="pZW02p0460a1501">《瑜伽師地論披尋記叙》是淸淨居士逝世前夕所作。1949年
<lb ed="ZW" n="0460a16"/>冬，居士晚年門人董紹明先生及另一同學整理淸淨遺物時，在居士
<lb ed="ZW" n="0460a17"/>臨《書譜》草字中發現此文。原稿爲草書，董氏當卽用法相研究會稿
<lb ed="ZW" n="0460a18"/>紙以小楷謄淸。淸淨草書原稿交由王少逸居士（時王負責三時學會
<lb ed="ZW" n="0460a19"/>的會務）守護，董氏抄稿則由董氏自藏。1959年三時學會整理《瑜
<lb ed="ZW" n="0460a20"/>伽師地論科句･披尋記彙編》打字、印刷時，倉促中未能刊登淸淨此
<lb ed="ZW" n="0460a21"/>《叙》。後文革中原三時學會及淸淨家藏的居士遺著、遺稿大都未免
<lb ed="ZW" n="0460a22"/>劫難，王少逸守護的淸淨草書本《叙》之原稿也不知去向，獨有董紹
<lb ed="ZW" n="0460a23"/>明自藏抄稿劫後餘生，實爲幸事。該抄稿淸晰工整，十分難得。</p>
<lb ed="ZW" n="0460a24"/><p xml:id="pZW02p0460a2401">此《叙》係居士晚年自述平生心跡之作，故彌足珍貴。這篇叙文
<lb ed="ZW" n="0460a25"/>的重要意義在於以下幾點：第一、此《叙》記載了淸淨居士研究《瑜伽
<lb ed="ZW" n="0460a26"/>師地論》的過程，是居士一生學業發展的信史。第二、《叙》中闡明研
<lb ed="ZW" n="0460a27"/>究《瑜伽》的動機乃在「欲以弘揚眞實佛敎精義」，此種思想立場與歐
<pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0022.0461a" n="0461a"/>
<lb ed="ZW" n="0461a01"/>陽竟無簡別眞僞的法相研究方法是一致的，證實了現代唯識學中興
<lb ed="ZW" n="0461a02"/>思潮中的共性。第三、《叙》中比較《成唯識論》與《瑜伽師地論》，說
<lb ed="ZW" n="0461a03"/>明《成唯識論》尙「不足以窺大乘全體之大用」，認爲佛敎的敎理淵海
<lb ed="ZW" n="0461a04"/>應以《瑜伽》爲中心予以組織，此爲淸淨居士唯識研究的特色。第
<lb ed="ZW" n="0461a05"/>四、居士在《叙》中指明印度十大論師的得失，並對《瑜伽》的若干錯
<lb ed="ZW" n="0461a06"/>簡提出了自己的意見，這爲將來繼續整理《瑜伽師地論》提供了良好
<lb ed="ZW" n="0461a07"/>的基礎。</p>
<lb ed="ZW" n="0461a08"/><p xml:id="pZW02p0461a0801">董氏抄稿中沒有標點及分段，這次整理時，除對原文標點、分段
<lb ed="ZW" n="0461a09"/>外，凡《叙》中引用的《瑜伽師地論》文字，均一一核實，並註明出處。</p></cb:div>
<lb ed="ZW" n="0461a10"/>
<lb ed="ZW" n="0461a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">錄文</cb:mulu><head>〔錄文〕</head>
<lb ed="ZW" n="0461a12"/>
<lb ed="ZW" n="0461a13"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>《瑜伽師地論》披尋記叙</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="ZW" n="0461a14"/>
<lb ed="ZW" n="0461a15"/><p xml:id="pZW02p0461a1501">淨自聞法以還，初讀《俱舍》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0461001" n="0461001"/>，繼研《唯識》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0461002" n="0461002"/>。《俱舍》以《光
<lb ed="ZW" n="0461a16"/>記》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0461003" n="0461003"/>、《寶疏》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0461004" n="0461004"/>爲歸，《唯識》以慈恩《述記》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0461005" n="0461005"/>爲準。一名一句，
<lb ed="ZW" n="0461a17"/>務得其詮；一義一量，務盡其旨。習規矩於步趨，衡是非於智解。
<lb ed="ZW" n="0461a18"/>乃知佛法文字，不同世籍。得魚固要忘筌，廢筌亦不能得魚也。然
<lb ed="ZW" n="0461a19"/>如世籍，無義無利，不外綺語、戲論，則非吾人所當習矣。吾國佛
<lb ed="ZW" n="0461a20"/>法，號稱十宗，入主出奴，各執己是。究其實際，隨時隨地，各有變
<lb ed="ZW" n="0461a21"/>遷。而吾國人之所信受者，終不越乎吾國固有儒道沿襲之見。縱
<lb ed="ZW" n="0461a22"/>或援引佛典名字，不無非義爲義，標榜附會之嫌；縱或傳譯佛敎經
<pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0022.0462a" n="0462a"/>
<lb ed="ZW" n="0462a01"/>論，不無非法爲法，矜奇好異之弊。求如《俱舍》、《唯識》，文顯義
<lb ed="ZW" n="0462a02"/>圓，明了易解者，渺不可得矣。</p>
<lb ed="ZW" n="0462a03"/><p xml:id="pZW02p0462a0301">然《俱舍》敎義，不通大乘；《唯識》精旨，遮無外境。猶不足以
<lb ed="ZW" n="0462a04"/>窺大乘全體大用。民國十三年，淨因離家居，避靜平西房山雲居
<lb ed="ZW" n="0462a05"/>寺，與芾煌居士同時發願研究《瑜伽師地論》，欲以弘揚眞實佛敎精
<lb ed="ZW" n="0462a06"/>義，而苦不得要領。古疏中《略纂》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0462001" n="0462001"/>、《倫記》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0462002" n="0462002"/>等皆不足以爲研
<lb ed="ZW" n="0462a07"/>究之資。匪唯義不能詳，甚且文莫能解。門猶不入，室何能窺？乃
<lb ed="ZW" n="0462a08"/>知此論傳譯雖久，研討無人。間或涉獵，烏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0462003" n="0462003"/>能有得！科判不分
<lb ed="ZW" n="0462a09"/>則統系不明，解釋無據則義理無當。遂乃致力精研，發願以三萬小
<lb ed="ZW" n="0462a10"/>時爲期，文義務求潤洽，前後務求貫通。不惑虛言，但徵實際。稔
<lb ed="ZW" n="0462a11"/>知平昔所聞於各宗者，因多以訛傳訛，而有扞格不通之弊。卽《成
<lb ed="ZW" n="0462a12"/>唯識論》十大論師所引《大論》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0462004" n="0462004"/>，亦自各引異文，附成己意，詎免顧
<lb ed="ZW" n="0462a13"/>此失彼之嫌。自非熟讀《大論》者，蓋難詳知其故矣，何暇與人諍論
<lb ed="ZW" n="0462a14"/>得失耶？嗣因時局戰亂突起，兵匪擾害地方，芾煌居士強余回平，
<lb ed="ZW" n="0462a15"/>辟地造屋以居之。繼乃創建三時學會，以爲學子研講之所。約集
<lb ed="ZW" n="0462a16"/>同侶，朝夕相從，佛法眞義，得以日昌。</p>
<lb ed="ZW" n="0462a17"/><p xml:id="pZW02p0462a1701">不幸國都日遷，倭氛吿警，同侶日以星散矣。乃與芾煌居士整
<lb ed="ZW" n="0462a18"/>理《大論》，釐句讀、立《科判》，以爲讀本。三易其稿，綱領次第，始
<lb ed="ZW" n="0462a19"/>得井然。釋文義以爲《披尋記》，前後披閱，始得貫通。自二十六年
<lb ed="ZW" n="0462a20"/>九月始，迄三十二年一月終，五年之間，寒暑無輟，幸得竣事。《大
<lb ed="ZW" n="0462a21"/>論》端倪，略具梗槪。乃復發見文句舛誤者固多，章節錯簡者亦有。
<lb ed="ZW" n="0462a22"/>非唯傳寫之訛，亦乃原譯之失。推厥所由，其源遠矣。茲略擇擧一
<lb ed="ZW" n="0462a23"/>二，以明其失。</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0022.0463a" n="0463a"/>
<lb ed="ZW" n="0463a01"/><p xml:id="pZW02p0463a0101">如「抉擇分」中「思所成慧地」所擧差別各法內，有所知<anchor xml:id="nkr_note_orig_0463001" n="0463001"/>、所識
<lb ed="ZW" n="0463a02"/>法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0463002" n="0463002"/>，應置所緣法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0463003" n="0463003"/>前，而竟漏略不及；內無三苦性，而反增入無
<lb ed="ZW" n="0463a03"/>因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0463004" n="0463004"/>。至所漏略所知、所緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0463005" n="0463005"/>諸法，發見妄列「抉擇分･聲聞地」
<lb ed="ZW" n="0463a04"/>中。此則章節錯簡，毫無疑義者也。披文勘校，盡人能知。初則以
<lb ed="ZW" n="0463a05"/>爲傳刻之訛，繼乃知爲梵文之誤。《大論》卷一百，二十頁<anchor xml:id="nkr_note_orig_0463006" n="0463006"/>云：
<lb ed="ZW" n="0463a06"/>「復有十智<anchor xml:id="nkr_note_orig_0463007" n="0463007"/>，能覺一切所知境界，謂法智、類智、世俗智、他心智、
<lb ed="ZW" n="0463a07"/>苦等智、盡、無生智。此廣分別，如『聲聞地』。」然此十智分別應屬
<lb ed="ZW" n="0463a08"/>「抉擇分･思所成慧地」，皆是所知法差別，不應列入「聲聞地」中。
<lb ed="ZW" n="0463a09"/>當知譯本錯簡根據梵文。不然，何故前後同一訛誤？古昔諸德皆
<lb ed="ZW" n="0463a10"/>未校正，翻譯諸師亦未深察，可知從事研究《大論》而能披文尋義
<lb ed="ZW" n="0463a11"/>者，古今中外不易多覯矣！</p>
<lb ed="ZW" n="0463a12"/><p xml:id="pZW02p0463a1201">又，《大論》「本地分･菩薩地」中，分列「初持瑜伽處」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0463008" n="0463008"/>、「第二
<lb ed="ZW" n="0463a13"/>持隨法瑜伽處」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0463009" n="0463009"/>、「第三持究竟瑜伽處」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0463010" n="0463010"/>、「第四持次第瑜伽
<pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0022.0464a" n="0464a"/>
<lb ed="ZW" n="0464a01"/>處」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0464001" n="0464001"/>諸品，不知何所依據？「菩薩地」初嗢托南曰：</p>
<lb ed="ZW" n="0464a02"/><lg type="regular" xml:id="lgZW02p0464a0201"><l>「初持次相分，</l><l>增上意樂住，</l>
<lb ed="ZW" n="0464a03"/><l>生攝受地行，</l><l>建立最爲後。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0464002" n="0464002"/></l></lg>
<lb ed="ZW" n="0464a04"/><p xml:id="pZW02p0464a0401">長行釋云：「持有三種：一爲堪任性持，次爲行加行持，後爲圓
<lb ed="ZW" n="0464a05"/>滿大菩提持。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0464003" n="0464003"/>皆爲初持所攝，次後皆不名「持」，何可分爲第二、
<lb ed="ZW" n="0464a06"/>第三、第四諸所持相？譯本當亦根據梵文，定非彌勒菩薩所說。此
<lb ed="ZW" n="0464a07"/>則論文中間義不容有者也！翻譯諸師沿襲增入，豈非隨自意解，與
<lb ed="ZW" n="0464a08"/>《論》相矛盾耶？</p>
<lb ed="ZW" n="0464a09"/><p xml:id="pZW02p0464a0901">淨自揣愚陋，不敢謂爲無失。然依論文前後互相印證，披尋有
<lb ed="ZW" n="0464a10"/>據，不託空言，猶如老馬識途，豈竟茫無覺。爰卽發願，擬設淸淨瑜
<lb ed="ZW" n="0464a11"/>伽館，並成立董事會，籌集資金，培植學子，以副造百論師，弘揚《瑜
<lb ed="ZW" n="0464a12"/>伽》之旨。而芾煌居士先已物故，能無慨然！乃事變吿終，瞬將三
<lb ed="ZW" n="0464a13"/>載，而人心日非，生計日迫。雖欲聞法，誰復有暇？雖識奧旨，誰肯
<lb ed="ZW" n="0464a14"/>精研！前所發願造百論師，弘揚《瑜伽》，誠恐將成泡影矣。</p>
<lb ed="ZW" n="0464a15"/><p xml:id="pZW02p0464a1501">然以弘法之願，不在一時。佛亦說法，眞理常住。今日世界潮
<lb ed="ZW" n="0464a16"/>流推崇主義，非唯厭故喜新，實欲興利除弊。然其終也，適得其反。
<lb ed="ZW" n="0464a17"/>強不同以爲同，挾非是以爲是。有乖事理之眞，不順自然之則。人
<lb ed="ZW" n="0464a18"/>心演變，各自爲利，馴至武力相抗，釀爲戰爭。揆厥初因，能無矛
<lb ed="ZW" n="0464a19"/>盾？可慨也夫！益信佛法眞理，不重言說，縱有言說，唯在解義。
<lb ed="ZW" n="0464a20"/>平等自由之旨，會之於心，當無是非得失之辯。未見其利，先蒙其
<lb ed="ZW" n="0464a21"/>害，苟有智者，幸深察焉。</p>
<lb ed="ZW" n="0464a22"/>
<lb ed="ZW" n="0464a23"/><p xml:id="pZW02p0464a2301">〔錄文完〕</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="zangwai-notes">
<head>方廣錩 校注</head>
<p>
<note n="0461001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0461001">指《阿毗達磨俱舍論》。</note>
<note n="0461002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0461002">指《唯識二十頌》、《唯識三十論》及《成唯識論》。</note>
<note n="0461003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0461003">指唐普光著《俱舍論記》。</note>
<note n="0461004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0461004">指唐法寶撰《俱舍論疏》。</note>
<note n="0461005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0461005">指唐窺基著《成唯識論述記》。</note>
<note n="0462001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0462001">指唐窺基撰《瑜伽師地論略纂》。</note>
<note n="0462002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0462002">指唐道倫撰《瑜伽論記》。</note>
<note n="0462003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0462003">「烏」，疑爲「焉」之誤。</note>
<note n="0462004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0462004">「大論」，指《瑜伽師地論》。下同。</note>
<note n="0463001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0463001">「所知」，卽「所知法」，指「所知諸法差別」，參見《瑜伽師地論》卷六十九，《大正藏》第30卷第680頁。</note>
<note n="0463002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0463002">「所識法」，指「所識諸法差別」，參見《瑜伽師地論》卷六十九，《大正藏》第30卷第683頁。</note>
<note n="0463003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0463003">「所緣法」，指「所緣諸法差別」，參見《瑜伽師地論》卷六十五，《大正藏》第30卷第662頁。</note>
<note n="0463004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0463004">參見《瑜伽師地論》卷六十六，《大正藏》第30卷第663頁。</note>
<note n="0463005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0463005">「緣」，疑爲「識」之誤。</note>
<note n="0463006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0463006">指金陵刻經處本《瑜伽師地論》第一百卷第二十頁，參見《大正藏》第30卷第881頁。</note>
<note n="0463007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0463007">「十智」，指苦智、集智、滅智、道智、法智、種類智、他心智、世俗智、盡智、無生智。參見《瑜伽師地論》卷八十一，《大正藏》30卷第751頁。</note>
<note n="0463008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0463008">參見《大正藏》第30卷第478頁。</note>
<note n="0463009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0463009">參見《大正藏》第30卷第549頁。</note>
<note n="0463010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0463010">參見《大正藏》第30卷第562頁。</note>
<note n="0464001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0464001">參見《大正藏》第30卷第575頁。</note>
<note n="0464002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0464002">參見《瑜伽師地論》卷三十五，《大正藏》第30卷第478頁。</note>
<note n="0464003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0464003">《瑜伽師地論》卷三十五，參見《大正藏》第30卷第478頁。</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>